Προσκεκλημένες Ομιλίες

Στο πλαίσιο του ΕΤΠΕ 2026, τέσσερις προσκεκλημένοι ομιλητές θα παρουσιάσουν σύγχρονες προσεγγίσεις για την τεχνητή νοημοσύνη, την εκπαιδευτική καινοτομία, την επαγγελματική ανάπτυξη των εκπαιδευτικών και τα Προγράμματα Σπουδών.

Περίληψη ομιλίας

Τα συστήματα Παραγωγικής ΤΝ παράγουν πλέον κείμενα, εικόνες και ιδέες που συχνά κρίνονται εξίσου πρωτότυπα με τα ανθρώπινα. Αυτό όμως αφορά το προϊόν, όχι τη δημιουργική διαδικασία. Η ομιλία, αξιοποιώντας τρέχουσα και πρότερη έρευνά μου για τη δημιουργικότητα και την ΤΝ στην εκπαίδευση, υποστηρίζει ότι η ΤΝ δεν μπορεί ακόμη να εξερευνήσει με δική της πρόθεση, να αντέξει την αβεβαιότητα, να κρίνει τι αξίζει να δημιουργηθεί ή να αποδώσει νόημα σε όσα παράγει. Εισάγει την έννοια του «παραδόξου της βαθμονόμησης»: όσο πιο προσαρμοστικά και «χωρίς τριβές» γίνονται τα συστήματα, τόσο περισσότερο αφαιρούν την παραγωγική τριβή μέσα από την οποία αναπτύσσονται η δημιουργική αυτονομία και η μεταγνώση, ιδίως στα παιδιά. Το ζητούμενο για την εκπαίδευση δεν είναι να ανταγωνιστούμε την ΤΝ, αλλά να σχεδιάσουμε χρήσεις της που διατηρούν, αντί να εξαλείφουν, τις συνθήκες της ανθρώπινης δημιουργικότητας.

Βιογραφικό σημείωμα

Ο Ζαχαρίας Ανδρεαδάκης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Παιδαγωγικής, Θρησκευτικών και Κοινωνικών Σπουδών του Western Norway University of Applied Sciences (HVL) στη Νορβηγία. Είναι αριστούχος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, διδάκτορας Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν (2016) και κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος (M.Phil.) στις σπουδές ανώτατης εκπαίδευσης από το Πανεπιστήμιο του Όσλο.

Μετά από μια πρώτη ερευνητική διαδρομή στο αρχαίο μυθιστόρημα και τη φιλοσοφία της αφήγησης, στράφηκε στην ανώτατη εκπαίδευση και την καινοτομία και, τα τελευταία χρόνια, στη σχέση της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) με τη δημιουργικότητα και τη μάθηση στην πρώιμη παιδική ηλικία. Στο Ερευνητικό Κέντρο KINDknow του HVL είναι επικεφαλής της θεματικής «Παιδαγωγική καινοτομία και συνδημιουργία», μέλος της ομάδας διοίκησης και συντονιστής της πρωτοβουλίας του κέντρου για την ΤΝ στην προσχολική εκπαίδευση. Είναι επίσης υποδιοικητής του NORBARN, της εθνικής ερευνητικής σχολής της Νορβηγίας για υποψήφιους διδάκτορες στην προσχολική εκπαίδευση. Συμμετέχει ακόμη ως κεντρικό μέλος στο MishMash, ένα από τα τέσσερα εθνικά κέντρα έρευνας για την ΤΝ της χώρας, που μελετά τη σχέση της ΤΝ με τη δημιουργικότητα και είναι Chief Scientist and Senior R&D Advisor at Stando, LTD, Cyprus.

Στο πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» ήταν επικεφαλής πακέτου εργασίας στο έργο DocTalent4EU, ενώ σήμερα συμμετέχει στο έργο Erasmus+ GENIAL για την αξιοποίηση της γενετικής ΤΝ στην πρώιμη παιδική ηλικία. Είναι συνεπιμελητής των τόμων Confronting the Polycrisis (Springer, 2026) και Creative Futures: Re-examining Childhood and Creativity in the Age of Artificial Intelligence (Routledge, υπό έκδοση) και ετοιμάζει μονογραφία για τη Routledge σχετικά με την ΤΝ και την κρίση νοήματος στην προσχολική εκπαίδευση. Έχει δημοσιεύσει, μεταξύ άλλων, στα British Journal of Educational Technology, European Early Childhood Education Research Journal, Nature Reviews Drug Discovery, Educational Sciences. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τον γραμματισμό στην ΤΝ, τη δημιουργική μεταγνώση, την κρίση νοήματος (meaning crisis) και την απώλεια δεξιοτήτων (deskilling) που μπορεί να προκαλέσει η χρήση της ΤΝ.

Περίληψη ομιλίας

Η Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη εξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς, από τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα που επικεντρώνονταν κυρίως στην παραγωγή κειμένου σε ολοένα πιο ισχυρά πολυτροπικά συστήματα και συστήματα ΤΝ με δυνατότητες αυτόνομης δράσης (AI agents), τα οποία μπορούν να υποστηρίζουν σύνθετες εργασίες, να αλληλεπιδρούν με τους χρήστες και να προσαρμόζουν τις αποκρίσεις τους στις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Παρά τη σημαντική αυτή πρόοδο, εξακολουθούν να υπάρχουν ουσιαστικές προκλήσεις, όπως η παραγωγή ανακριβών ή παραπλανητικών πληροφοριών, η μεροληψία, οι κίνδυνοι για την προστασία της ιδιωτικότητας και η υπερβολική εξάρτηση από τα συστήματα ΤΝ.

Η ομιλία θα παρουσιάσει αρχικά αυτή την τεχνολογική εξέλιξη, αναδεικνύοντας τόσο τις νέες δυνατότητες όσο και τους περιορισμούς των συστημάτων που βασίζονται σε Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα. Στη συνέχεια, θα εστιάσει στις επιπτώσεις τους στην εκπαίδευση, όπου η βασική πρόκληση δεν είναι πλέον απλώς η πρόσβαση σε εργαλεία ΤΝ, αλλά η ουσιαστική ενσωμάτωσή τους στη διδασκαλία και τη μάθηση, με παιδαγωγικά τεκμηριωμένο, ηθικά υπεύθυνο και βιώσιμο τρόπο.

Αξιοποιώντας την εμπειρία από τα ευρωπαϊκά έργα Erasmus+ AI4EDU και GenAI-EduMap, η ομιλία θα αναδείξει τη μετάβαση από τους πρώτους εκπαιδευτικούς βοηθούς ΤΝ, όπως ο Study Buddy και ο Teacher Mate, σε μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση που συνδυάζει τη συνδιαμόρφωση εκπαιδευτικών πρακτικών και ροών εργασίας με τους εκπαιδευτικούς, την ανάπτυξη προηγμένων βοηθών Παραγωγικής ΤΝ, την καλλιέργεια γραμματισμού στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τη συστηματική αξιολόγηση, την οργανωσιακή ετοιμότητα των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων καθώς και την ευθυγράμμιση με το θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο.

Κεντρική θέση της ομιλίας είναι ότι το μέλλον της Παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση δεν θα καθοριστεί μόνο από την εξέλιξη των δυνατοτήτων των μοντέλων, αλλά κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο οι τεχνολογίες αυτές συνδιαμορφώνονται με την εκπαιδευτική κοινότητα, αξιολογούνται συστηματικά και ενσωματώνονται υπεύθυνα στην καθημερινή εκπαιδευτική πράξη, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια βιώσιμη και ευρεία αξιοποίησή τους.

Βιογραφικό σημείωμα

Ο Βασίλης Κατσούρος είναι Διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου (ΙΕΛ) του Ερευνητικού Κέντρου Αθηνά και Διευθυντής του ΙΕΛ από τον Ιούνιο του 2019. Είναι διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), από όπου αποφοίτησε το 1992. Το 1993 απέκτησε, με διάκριση, μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών (M.Sc.) στις Επικοινωνίες και την Επεξεργασία Σήματος από το Imperial College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ το 1997 ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στη Μαθηματική Μοντελοποίηση και τον Στοχαστικό Έλεγχο στο ίδιο πανεπιστήμιο.

Έχει συντονίσει πολυάριθμα ερευνητικά έργα και έργα καινοτομίας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ψηφιακή επεξεργασία σήματος, τη στατιστική ανάλυση, τη μηχανική μάθηση και την τεχνητή νοημοσύνη, με εφαρμογές σε ένα ευρύ φάσμα σημάτων και δεδομένων, όπως έγγραφα, ομιλία, μουσική, εικόνες, βίντεο και αισθητηριακά δεδομένα.

Είναι συντονιστής των ευρωπαϊκών έργων Erasmus+ AI4EDU και GenAI-EduMap, ενώ παράλληλα ηγείται της στρατηγικής πρωτοβουλίας του ΙΕΛ για την ανάπτυξη μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs) για την ελληνική γλώσσα, συμπεριλαμβανομένων των μοντέλων Meltemi και Krikri, των πρώτων ανοικτών μεγάλων γλωσσικών μοντέλων που σχεδιάστηκαν με στόχο την υποστήριξη και την προώθηση της ελληνικής γλώσσας στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.

Περίληψη ομιλίας

Η εισαγωγή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών και του Πολλαπλού Βιβλίου σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, δημιουργώντας νέες δυνατότητες αλλά και προκλήσεις για τη διδασκαλία και τη μάθηση. Η μετάβαση από τον κεντρικό εκπαιδευτικό σχεδιασμό στην καθημερινή σχολική πρακτική προϋποθέτει όχι μόνο την ανανέωση του εκπαιδευτικού περιεχομένου, αλλά και την ουσιαστική υποστήριξη των εκπαιδευτικών στην υιοθέτηση σύγχρονων παιδαγωγικών προσεγγίσεων.

Η ομιλία θα παρουσιάσει τις βασικές αρχές και τους προσανατολισμούς των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, εστιάζοντας στη σύνδεσή τους με τη διδακτική πράξη και στις δυνατότητες που προσφέρει το Πολλαπλό Βιβλίο για την επιλογή και αξιοποίηση διαφορετικών εκπαιδευτικών πόρων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στον ρόλο των εκπαιδευτικών ως ενεργών σχεδιαστών της μαθησιακής διαδικασίας, στη διαφοροποιημένη διδασκαλία και στη δημιουργία συμπεριληπτικών μαθησιακών περιβαλλόντων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των μαθητών.

Παράλληλα, θα εξεταστεί η συμβολή των ψηφιακών τεχνολογιών, των διαδραστικών εκπαιδευτικών πόρων και των αναδυόμενων εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης στον μετασχηματισμό του εκπαιδευτικού υλικού και των διδακτικών πρακτικών. Στο πλαίσιο αυτό, θα αναδειχθεί η σημασία της συστηματικής επιμόρφωσης και της επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών για την αποτελεσματική εφαρμογή των εκπαιδευτικών αλλαγών.

Κεντρικό μήνυμα της εισήγησης είναι ότι η επιτυχία των νέων Προγραμμάτων Σπουδών και του Πολλαπλού Βιβλίου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ποιότητα του σχεδιασμού και του εκπαιδευτικού υλικού, αλλά κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί θα τα αξιοποιήσουν δημιουργικά, κριτικά και παιδαγωγικά τεκμηριωμένα μέσα στη σχολική τάξη.

Βιογραφικό σημείωμα

Ο Παναγιώτης Πήλιουρας είναι Σύμβουλος Α΄ του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), στη θέση «Αξιολόγηση και Επιμόρφωση». Είναι δάσκαλος και μαθηματικός, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες και διδακτορικού με θέμα «Η συνεργατική διερεύνηση στο μάθημα των Φυσικών Επιστημών. Μια προσέγγιση προσανατολισμένη στο λόγο».

Έχει συμμετάσχει σε συγγραφικές ομάδες διδακτικών εγχειριδίων και εκπαιδευτικών λογισμικών, καθώς και στον σχεδιασμό και την υλοποίηση ερευνητικών και επιμορφωτικών προγραμμάτων, μεταξύ των οποίων τα ευρωπαϊκά έργα The MAP prOject και The Pathway to Inquiry-Based Science Teaching. Στο πεδίο των ψηφιακών τεχνολογιών, έχει συμμετάσχει στην ανάπτυξη του εκπαιδευτικού λογισμικού «Μελέτη Περιβάλλοντος» για τις τέσσερις πρώτες τάξεις του Δημοτικού και διαθέτει μακρόχρονη εμπειρία ως επιμορφωτής Β΄ Επιπέδου στην παιδαγωγική αξιοποίηση των ΤΠΕ. Έχει δημοσιεύσει, μεταξύ άλλων, στα περιοδικά Research in Science Education, Science & Education, και European Journal of Psychology Open, καθώς και σε πρακτικά διεθνών και ελληνικών συνεδρίων.

Διαθέτει εικοσαετή διδακτική εμπειρία στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο, στο ΕΚΠΑ, στο ΕΑΠ, στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, στην ΑΣΠΑΙΤΕ και στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, διδάσκοντας μαθήματα σχετικά με τη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών και την ποιοτική έρευνα στην εκπαίδευση. Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα εστιάζουν στην ανάλυση του λόγου εκπαιδευτικών και μαθητών, στην επαγγελματική μάθηση των εκπαιδευτικών, στις γνωστικές και κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις της διδασκαλίας και της μάθησης και στην παιδαγωγική αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών.

Υπήρξε υπεύθυνος των πράξεων εκπόνησης των νέων Προγραμμάτων Σπουδών που δημοσιεύθηκαν σε ΦΕΚ το 2023 και της επιμόρφωσης σε αυτά, καθώς και του έργου SUB8 «Δράσεις Κατάρτισης Εκπαιδευτικών», με αντικείμενο τη σύνδεση των νέων Προγραμμάτων Σπουδών με τη διδακτική πράξη και την αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών. Είναι υπεύθυνος του έργου SUB1 «Development of Digital Content in Schools», το οποίο αφορά τον μετασχηματισμό των Προγραμμάτων Σπουδών και του εκπαιδευτικού περιεχομένου σε προσβάσιμα, διαδραστικά ψηφιακά περιβάλλοντα, με ανοικτούς εκπαιδευτικούς πόρους και ενσωματωμένη τεχνητή νοημοσύνη.

Περίληψη ομιλίας

Η Παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) υπόσχεται αυτοματοποίηση, εξατομίκευση και αποδοτικότητα σε όλο τον κύκλο της διδασκαλίας και της μάθησης. Όσο όμως οι αλγόριθμοι επηρεάζουν όλο και περισσότερο τις παιδαγωγικές αποφάσεις, τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος «κρατά το τιμόνι» στη σχολική τάξη; Η ομιλία υποστηρίζει ότι η επαγγελματική δράση (agency) των εκπαιδευτικών δεν διασφαλίζεται με περισσότερη τεχνολογία, αλλά με βαθύτερο και δομημένο αναστοχασμό. Ο δομημένος αναστοχασμός πάνω στη διδακτική πράξη (reflection-on-action) και για τη βελτίωσή της (reflection-for-action) αποτελεί αντίβαρο στην αντίληψη ότι η τεχνολογία είναι η λύση στις παιδαγωγικές προκλήσεις της εποχής μας (techno-solutionism). Επιτρέπει στους εκπαιδευτικούς να εξετάζουν κριτικά τις πρακτικές τους και να αποφασίζουν συνειδητά εάν η ΤΝ μπορεί να προσφέρει πραγματική παιδαγωγική αξία σε συγκεκριμένες περιστάσεις και στη συνέχεια πότε, πώς και γιατί θα την αξιοποιήσουν. Με αφετηρία το (υπό επικαιροποίηση) Ευρωπαϊκό Πλαίσιο για την Ψηφιακή Ικανότητα των Εκπαιδευτικών (DigCompEdu) και το εργαλείο αναστοχασμού SELFIE for Teachers της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ομιλία παρουσιάζει πώς μεμονωμένοι εκπαιδευτικοί και ομάδες εκπαιδευτικών μπορούν να αναστοχαστούν τον νέο τους ρόλο, να εντοπίσουν τις ανάγκες επαγγελματικής τους εξέλιξης και να αναζητήσουν τρόπους για να τις καλύψουν. Το βασικό μήνυμα είναι ότι η πραγματική προστιθέμενη αξία της ΤΝ στην εκπαίδευση δεν βρίσκεται στην «ευφυΐα» των εργαλείων, αλλά σε αναστοχαζόμενους εκπαιδευτικούς που αξιοποιούν την τεχνολογία στην υπηρεσία της ποιοτικής εκπαίδευσης για όλους.

Βιογραφικό σημείωμα

Ο Παναγιώτης Καμπύλης είναι Project Adviser στη μονάδα Platforms, Policy Analysis του European Education and Culture Executive Agency (EACEA) και Συνεργαζόμενος Λέκτορας στο Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Είναι διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Jyvaskyla (Φινλανδία) με αντικείμενο τη δημιουργικότητα στην εκπαίδευση ενώ έχει μακρόχρονη εμπειρία ως εκπαιδευτικός και επιμορφωτής εκπαιδευτικών.

Εργάστηκε από το 2012 έως το 2020 ως scientific officer και επικεφαλής ερευνητικής ομάδας στο Κοινό Κέντρο Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εκεί ηγήθηκε, μεταξύ άλλων, της ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Πλαισίου για Ψηφιακά Ικανούς Εκπαιδευτικούς Οργανισμούς (DigCompOrg), του εργαλείου SELFIE για την ψηφιακή ικανότητα των σχολείων και του Ευρωπαϊκού Πλαισίου για την Ικανότητα του Επιχειρείν (EntreComp). Εργάστηκε επίσης ως Senior Research Fellow στο Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας της Ιταλίας, Ινστιτούτο Εκπαιδευτικών Τεχνολογιών από το 2021 έως το 2023, σε έργα που σχετίζονται με την υπολογιστική σκέψη και την ψηφιακή ικανότητα των εκπαιδευτικών.

Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την καλλιέργεια της ψηφιακής ικανότητας και της ικανότητας του επιχειρείν, τη δημιουργικότητα, την υπολογιστική σκέψη καθώς και την καινοτομία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της δια βίου μάθησης. Έχει δημοσιεύσει εκτενώς (με περισσότερες από 8.250 ετεροαναφορές) σε αυτούς τους τομείς και έχει δώσει προσκεκλημένες ομιλίες σε συνέδρια διεθνώς.